„Skrócony urlop macierzyński oraz zasiłek pogrzebowy nie dla kobiet, które stracą ciążę w wyniku poronienia” – wypowiedź Magdaleny Januszewskiej w artykule G.J. Leśniak w Prawo.pl
13-11-2025
Już projektując przepisy upraszczające procedury przyznawania skróconego urlopu macierzyńskiego oraz zasiłku pogrzebowego dla kobiet po utracie ciąży, resort rodziny wiedział, że kobiety, które stracą ciążę w wyniku poronienia, nie będą miały prawa do tych świadczeń. Ten problem sygnalizował ZUS na etapie prac nad dwoma projektami rozporządzeń w tej sprawie, a mimo to ministerstwo nie poprawiło przepisów. W efekcie w firmach zapanował chaos. Prawnicy mówią wprost: konieczna jest zmiana prawa. Bez niej ZUS nie wypłaci pieniędzy.
Od 6 sierpnia 2025 r. w przedsiębiorstwach panuje chaos. Tego dnia weszły w życie dwa rozporządzenia ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z 21 lipca 2025 r.: Jedno – zmieniające rozporządzenie w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. poz. 968), drugie – zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków (Dz.U. poz. 969). (…)
Magdalena Januszewska, radca prawny, specjalizująca się w prawie pracy, ubezpieczeń i zabezpieczenia społecznego, wskazuje, że urlop macierzyński z art. 180(1) par. 1 K.p., a zatem także zasiłek macierzyński przysługują z tytułu „urodzenia martwego dziecka”. Należy je wykazać zaświadczeniem lekarza albo położnej o martwym urodzeniu, bez względu na czas trwania ciąży, wydane na podstawie dokumentacji medycznej – co wynika z par. 9 pkt 2 rozporządzenia ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z dnia 8 grudnia 2015 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 616 z późn. zm.). Tymczasem rozporządzenie ministra zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania w załączniku nr 1 zawiera kryteria oceny stosowane przy dokonywaniu wpisów w dokumentacji dotyczących czasu trwania ciąży, poronień, urodzeń żywych i martwych. Różnicuje ono poronienia i urodzenia martwe, a główna cezura jest czasowa – poronienie jest przed upływem 22. tygodnia ciąży (21 tygodni i 7 dni), a urodzenie martwe – po upływie 22. tygodnia ciąży.
– Jeśli lekarze i położne będą stosować się do przepisów literalnie, to oznacza, że nie wydadzą zaświadczenia o martwym urodzeniu, jeśli według kryteriów medycznych było to poronienie. Tym samym kobiety, które utraciły ciążę przed 22 tygodniem nie dostaną zasiłku macierzyńskiego. Czy taka była intencja ustawodawcy? Jednocześnie oczekiwanie, że lekarz wyda zaświadczenie o martwym urodzeniu w każdym wypadku utraty ciąży de facto przenosi na niego rozstrzygnięcie o uprawnieniu kobiety zarówno do urlopu macierzyńskiego, jak i zasiłku macierzyńskiego. Nie można tego od niego oczekiwać. Lekarz lub położna powinni jedynie potwierdzić zdarzenie medyczne, najlepiej według kryteriów, które stosują na co dzień w dokumentacji medycznej – mówi nam mec. Magdalena Januszewska.
Jej zdaniem sytuacja ta pokazuje, jak ważna jest spójność systemowa przepisów. – Jeśli w obszarze prawa pracy i ubezpieczeń posługujemy się jakimś pojęciem, które jest definiowane w innej dziedzinie prawa, to powinno ono oznaczać to samo obu sferach. Jeśli ma zaś oznaczać coś innego, to w K.p. lub w ustawie zasiłkowej powinna znaleźć się definicja legalna tego pojęcia. W tym wypadku, np. wskazująca, że „urodzenie martwego dziecka” w myśl przepisów K.p. i ubezpieczeniowych oznacza poronienie lub urodzenie martwe według rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. – podkreśla Magdalena Januszewska.