„Zwolnienie lekarskie w jednej firmie, praca w drugiej – będą problemy” – wypowiedź Magdaleny Januszewskiej w Prawo.pl

16-04-2025

Czy pracodawca będzie mógł zwolnić z pracy pracownika, który będzie przebywał na zwolnieniu lekarskim u drugiego pracodawcy? Przygotowane przez resort pracy przepisy nie dają jasnej odpowiedzi na tak postawione pytanie. Tymczasem prawnicy mówią wprost: tak rewolucyjna zmiana nie została dopracowana, bo ministerstwo nie domknęło drzwi przed nadużyciami. Przepisy w tym kształcie pozwolą na uniki przed zwolnieniem.

(…) – Pytanie, czy w czasie trwania zwolnienia lekarskiego w jednej firmie będzie obowiązywała ochrona stosunku pracy w drugiej, w której ta praca będzie wykonywana, czy też będzie można w tym czasie wręczyć wypowiedzenie umowy o pracę – zastanawia się Magdalena Januszewska, radca prawny, specjalizująca się w prawie pracy, ubezpieczeń i zabezpieczenia społecznego. I dodaje: – Dopuszczenie możliwości pracy u jednego pracodawcy i jednocześnie przebywanie na zwolnieniu lekarskim u drugiego to rewolucyjna zmiana. Powinna zatem być uwzględniona systemowo, czyli nie tylko w ustawie zasiłkowej. Słusznie zastrzeżono, że niezależnie od liczby tytułów do ubezpieczenia chorobowego ma obowiązywać jeden okres zasiłkowy. Jednak o tym, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie innej niż urlop usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy mówi art. 41 Kodeksu pracy. Logiczne wydaje się, że takie ograniczenie powinno dotyczyć tylko tego pracodawcy, u którego pracownik jest nieobecny. Jednak brak sprecyzowania, że właśnie o to chodzi, niepotrzebnie otworzy pole do rozbieżnych interpretacji i nadużyć.

Propozycja MRPiPS
Zgodnie z art. 13 projektu resort pracy zamierza rozbudować obowiązujący art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej o nowe przepisy. I tak, dodawany nowy ust. 1d stanowi, że w przypadku spełniania warunków do podlegania ubezpieczeniom społecznym z co najmniej dwóch tytułów do tych ubezpieczeń, niezdolność do pracy z powodu choroby dotyczy każdego z tych tytułów, dla których odrębnie wystawia się zwolnienie od pracy. Jeżeli jednak, jak mówi nowy ust. 1e, praca zarobkowa w ramach określonego tytułu może być wykonywana z uwagi na rodzaj tej pracy, na żądanie ubezpieczonego można nie wystawić zwolnienia od pracy z tego tytułu. W tym przypadku, w myśl ust. 1f, ubezpieczony będzie obowiązany poinformować płatnika składek, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 (czyli płatników składek na ubezpieczenie chorobowe, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych), o okresie, na który zostało mu wystawione zwolnienie od pracy z innego tytułu.

– W projektowanym art. 17 ust. 1d wskazano, że w takiej sytuacji niezdolność do pracy z powodu choroby dotyczy każdego z tych tytułów, dla których odrębnie wystawia się zwolnienie od pracy. Jednakże zgodnie z zastrzeżeniem zawartym w proponowanym ust. 1e, jeżeli praca zarobkowa w ramach określonego tytułu może być wykonywana z uwagi na rodzaj tej pracy, na żądanie ubezpieczonego można nie wystawić zwolnienia od pracy z tego tytułu. Oznacza to, że niezdolność do pracy z powodu choroby może być stwierdzana w ramach określonego tytułu (poprzez wystawienie e-ZLA), a w ramach innego praca może być wykonywana, gdy rodzaj pracy nie uzasadnia stwierdzania niezdolności do pracy w tym przypadku (np. chirurg ze złamanym palcem jest niezdolny do pracy chirurga w szpitalu, ale z powodzeniem może wykonywać pracę nauczyciela akademickiego prowadzącego wykłady z chirurgii). Wynika z tego, że możliwe będzie pobieranie zasiłku chorobowego z jednego tytułu, a z drugiego tytułu wynagrodzenia za pracę – napisało MRPiPS w uzasadnieniu do projektu. Jak dalej podkreśla ministerstwo, oznacza to odejście od dotychczasowej zasady stosowanej przez ZUS, zgodnie z którą każde wykonywanie pracy zarobkowej na rzecz jednego płatnika składek w okresie pobierania zasiłku chorobowego z tytułu zatrudnienia u innego płatnika składek, pozbawia ubezpieczonego prawa do zasiłku za cały okres zwolnienia lekarskiego.
(…)
Co z ochroną przed zwolnieniem z pracy?
W opinii dra Marcina Krajewskiego, adiunkta w Katedrze Prawa Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Polityki Społecznej, sekretarza Centrum Nietypowych Stosunków Zatrudnienia WPiA UŁ, możliwość wykonywania pracy zarobkowej na rzecz jednego płatnika składek przy jednoczesnym pobieraniu zasiłku chorobowego z tytułu zatrudnienia u innego budzi istotne kontrowersje. – Z żądaniem tej treści będzie mógł wystąpić ubezpieczony. Lekarz, podczas krótkiej wizyty, opierając się wyłącznie na relacji pacjenta, nie będzie w stanie dokładnie ustalić, jakie czynności należą do zakresu jego obowiązków. Ustalenia te będą zatem najpewniej podważane przez ZUS, co przyczyni się do dalszego pogłębienia chaosu interpretacyjnego. Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wykonywania pracy zarobkowej i korzystania ze zwolnienia lekarskiego może istotnie osłabić efektywność mechanizmów kontrolnych Zakładu, stwarzając ryzyko zwiększenia liczby nadużyć – mówi serwisowi Prawo.pl dr Krajewski. I wskazuje: – Moje obawy dotyczą też potencjalnej presji na kontynuację zatrudnienia ze strony pracodawcy zobowiązanego do wypłaty wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy. Projektowane przepisy mogą także rodzić istotne wątpliwości w kontekście prawa pracy – szczególnie w sytuacjach, w których pracownik korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem umowy z powodu niezdolności do pracy u jednego pracodawcy, jednocześnie pozostając aktywnym zawodowo u innego.

W ocenie Katarzyny Kameckiej, eksperta ds. prawa pracy Polskiego Towarzystwa Gospodarczego, pytanie o ochronę przed zwolnieniem, przewidzianą w kodeksie pracy jest bardzo ważne. Chodzi o art. 41 k.p., zgodnie z którym pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
– Projektodawca najwyraźniej zapomina, że niezdolność do pracy jest orzekana dla pracownika, a nie dla konkretnego pracodawcy. Czy teraz to pracownik będzie wybierał, u kogo będzie zdrowy, a u kogo nie? Poza tym, po co pracownik ma informować pracodawcę, u którego pracuje, na jaki okres otrzymał zwolnienie lekarskie u drugiego zatrudniającego? Tym bardziej, że niedawno do kodeksu pracy wprowadzono zakaz zabraniania podejmowania pracy u drugiego pracodawcy. Przekazywanie tej informacji wszystkim płatnikom nie znajduje uzasadnienia. A w ogóle jaki jest cel przetwarzania takich danych o stanie zdrowia? Jak ma się do tego RODO – pyta Katarzyna Kamecka.

Mec. Magdalena Januszewska zwraca też uwagę na fakt, że praca u co najmniej dwóch pracodawców rzadko jest pracą na dwa pełne etaty, choć i tak może się zdarzyć. – Nieprecyzyjne przepisy rodzą możliwość wykorzystywania ich w różnych celach, np. żonglowania czasem wykonywania danego rodzaju pracy, szczególnie, że projekcie jest mowa o tym, że niewystawianie zwolnienia z danego tytułu ma odbywać się „na żądanie ubezpieczonego” – zauważa mec. Januszewska.
(…)
Problem po stronie lekarzy, a nie pracowników
Dr hab. Monika Gładoch, prof. UKSW, kierownik Katedry Prawa Pracy, radca prawny, jest natomiast zdania, że problem jest po stronie lekarzy, a nie pracowników. Jak podkreśla, można czasami odnieść wrażenie, że sama wizyta u lekarza równa się chęci uzyskania zwolnienia. Nie wszyscy lekarzy tak to widzą, więc są też tacy, którzy przy przeziębieniu nie czują potrzeby wyłączenia od obowiązków pracowniczych.
– Problem dotyczy bardziej systemu, kiedy pracownicy mają np. złamaną nogę i dostają zwolnienie na cały okres dochodzenia do zdrowia. Niekiedy trwa to kilka miesięcy. Nikt w Polsce nie zastanawia się, czy w jakimś niewielkim wymiarze można świadczyć pracę chociażby zdalnie. Obecna zmiana to bardzo dziwny pomysł. Zdecydowanie lepsze byłoby takie rozwiązanie, żeby lekarze, tak jak w innych krajach szacowali, do jakiego wymiaru czasu pracy można obniżyć wymiar, czyli np. wypisywali zwolnienie na część dniówki. Zdaję sobie sprawę, że mogłoby to okazać się trudne organizacyjnie, a czy nie racjonalne?– zauważa prof. Monika Gładoch.
Czytaj więcej https://www.prawo.pl/kadry/czy-pracownik-w-jednej-firmie-na-l4-bedzie-chroniony-przed-zwolnieniem-z-pracy-takze-u-drugiego-zatrudniajacego,532522.html